STARI GRAD SREBRENIK | Plemenito

STARI GRAD SREBRENIK | Plemenito

STARI GRAD SREBRENIK


slike

STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK
STARI GRAD SREBRENIK

Stari  grad Srebrenik se nalazi na sjeveroistočnim obroncima  Majevice, u selu Gornji Srebrenik, oko 5 km udaljenom od gradića Srebrenika. Grad je sagrađen na visokoj, strmoj i skoro nepristupačnoj stijeni iznad doline rijeke Tinje. Ispod najpristupačnijeg dijela grada napravljen je dubok prokop, tako da se na lokalitet može doći samo preko mosta. Udaljen je 5 km od puta Tuzla-Županja, ili Tuzla-Lončari-Brčko.


Stari grad Srebrenik je bio u blizini istočne granice srednjovjekovne župe Usore, čija se istorija u okviru srednjovjekovne države Kotromanića može pratiti od XIII do XV vijeka (Anđelić, 1977., 142-172). Ležao je na vojnom putu koji je vodio dolinom rijeke Bosne. Bio je značajan u vojnom, tj. strateškom pogledu, ali uz nemogućnost razvoja većih civilnih naselja (Kovačević-Kojić, 1978., 82-84). Najstariji spomen ovog grada datira iz 1333. godine. Tada je došlo do spora između bana Stefana II Kotromanića i kralja Stefana Dušana o posjedu Stona. Dubrovčani su osjetili pogodan trenutak da Ston i još neke teritorije na Primorju do Prevlake uzmu pod svoju vlast. Diplomatskim putem su izmirili spomenute vladare, a Ston je bio cijena za ovaj diplomatski uspjeh.

Srebrenik je prvi put pao pod mađarsku vlast 1393. godine, za vrijeme pohoda kralja Sigismunda (1387.-1437.). Od tada su učestali mađarski vojni pohodi na Bosnu. Mađari su još u tri navrata zauzimali Srebrenik, 1405., 1408. i 1410. godine.


Mađarski kralj Sigismund je 1408. godine nominalno poklonio grad Srebrenik  despotu Stefanu Lazaraveću (Handžić, 1975., 23; Jalimam, 26). Mađarska posada se zadržala u gradu, gđe je prema istorijskim dokumentima zabilježena još 1430. godine (Handžić, 1975., 22-23; Basler, 1957., 120, Jalimam 26). Tada su dubrovački majstori na poziv kneza Mateja, “vjernog podanika mađarskog kralja Sigismunda Luksemburškog” , izvodili određene građevinske radove na gradu Srebreniku. Izgleda da je 1433. godine  kralj Stefan Tomaš uspio vratiti Srebrenik pod svoju vlast. Oblast Usora i grad Srebrenik 1452. godine pripali su despotu Đurđu Brankoviću, koji ga je iste godine vratio mađarskom gubernatoru Janku Sibinjaninu (Handžić, 1975., 23, 28; Jalimam, 2004., 31).

U tom periodu Srebrenik je mnogo značio Mađarima, Srbima i Osmanlijama, te su se oko njega vodile učestale borbe.


U ljeto 1426. godine Osmalije su izvele dva prodora u župu Usoru i došle pod Srebrenik. Konačno je osvojen tokom prodora Osmanlija u Bosnu 1462. godine kada Dubrovčani pismom od 13. oktobra te godine javljaju da je zauzeta cijela župa Usora. Zauzimanjem većeg dijela  teritorija Kotromanića 1463. godine, porasla je strateška važnost Srebrenika. Sada su isti pogranični gradovi postali važne strateške tačke između dvije interesne zone: Ugarske i Osmanskog carstva. Osmanlije su ostavljale malobrojne posade u gradovima i na kraju su se radi loše snadbjevenosti vojske morali povući sa ove teritorije.


U jesen 1464. godine, vojska mađarskog kralja Matije Korvina, pod komandom  Ivana Zapolje, udarila je na teritoriju Usore u namjeri da protjera malobrojne osmanske posade ostavljene u osvojenim utvrđenjima i da stvori odbrambenu liniju od Beograda do Jajca. Glavni cilj mu je bilo osvajanje Zvornika, koji se u toj vojni nije ostvario. Pri tome  je prvo zauzeo Srebrenik i još neka utvrđenja. Sjeverni krajevi države Kotromanića (Donji Krajevi i Usora) potpali su pod ugarsku vlast. Od tih teritorija osnovane su Jajačka i Srebrenička banovina. Ova potonja obuhvatala je Usoru, Soli, i Spreču sa područnim gradovima, a središte joj je bilo u gradu Srebreniku (Handžić, 1975., 35; Šabanović, 1982., 42). Međutim, cijelo vrijeme su se vodile borbe između Mađara i Osmanlija na tim teritorijama. Prvo primirje između njih je sklopljeno za period od 1503. do 1510. godine, a drugo za period od 1520. do 1523. godine.  U prvom primirju 1503.-1510. godine, Ugarskoj je, među ostalim važnijim gradovima, ostao Srebrenik sa svojom banovinom. Po dolasku na vlast sultana Selima I, 1512. godine, pojačana je  aktivnost osmanske vojske. Nije tačno poznato kada je Srebrenik osvojen. Prema Handžiću sigurno je samo da su Osmanlije ovu oblast definitivno osvojile između 1510. i 1519. godine, tj. u periodu između dva primirja. Po padu Srebrenika, teritorij Srebreničke banovine je podijeljen na nekoliko nahija (odgovarale su teritorijima kasnosrednjovjekovnih župa) i pripojili ih Zvorničkom sandžaku i kadiluku.

 

IZVOR:Komisija/Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika BiH, Predsjedavajuća komisije Amra Hadžimuhamedović, objavljeno u Službenom glasniku BiH, broj 85/05.

PRIREDIO I PRILAGODIO ZA SAJT: Boris Radaković 

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg